Learnings uit Zwitserland over het Vlaamse medialandschap

20 Okt

Nu ik een negental maanden in het Zwitserse medialandschap rondloop, wordt het toch stilaan tijd om, zoals beloofd, wat ervaringen te delen.  Het doet alleszins goed eens uit de Vlaamse klei weggerukt te worden. Het geeft je een heel ander perspectief op Vlaanderen en haar media.  Hoe ziet het Zwitserse TV landschap eruit en wat leer ik eruit over Vlaanderen ?  Een eerste indruk.

En wij dachten dat België complex was

Zwitserland telt 6,5 miljoen inwoners verspreid over 3 grote taalgemeenschappen ([1]), aangevuld met een sterke internationale gemeenschap.  Elke taalgemeenschap heeft zijn publieke omroep (verzameld in de SRG), die weliswaar marktleider is in TV maar minder dominant dan de VRT.

In tegenstelling tot Vlaanderen (maar sterk vergelijkbaar met Wallonië) is de lokale TV productie zeer beperkt.  Er is één commerciële zendergroep die naam waardig, nl. 3+/4+ in het Duitstalige gedeelte (66% van de bevolking).  Voor de rest gaat het om regionale zenders.  Zwitserland is een zogenaamd „overspill country“, de zenders uit Duitsland, Frankrijk en Italië zijn zeer sterk aanwezig. De grootste hebben overigens een versie met lokale Zwitserse advertenties (waarvoor ze de operatoren betalen om gedistribueerd te worden). Er zit dus duidelijk TV reclame geld in de markt.

 

Alles moet Zwitsers zijn behalve TV ???

Zwitsers zijn op zich zeer chauvinistisch. Alles moet Zwitsers zijn of draagt de rode vlag met het witte kruis. Je kan er gewoon niet naast kijken.flag

Dat geldt blijkbaar voor alles behalve voor TV.  Zoals gezegd beperkt het lokale aanbod naast de publieke zender zich tot één commerciële zendergroep in het Duitstalige gedeelte en enkele regionale zenders.  Bovendien lijkt 3+/4+ zeer sterk op het vroegere VT4 bij ons, een aanschakeling van internationale series en films, met weinig lokale producties.  En gezien ook de lokale publieke zenders het met minder marktaandeel als de VRT moeten doen, kom je tot de conclusie dat local content in Zwitserland alles behalve king is.

Waarom ?  Waarom heeft Vlaanderen zo’n rijk lokaal TV ecosysteem, met de meest populaire programma’s die Vlaams zijn en een zeer sterke en creatieve lokale productie industrie ?  Waarom kan dit niet in dit uiterst chauvinistisch land dat qua koopkracht alleszins op Vlaanderen voorruit loopt ?  Dat loop ik me al een tijd af te vragen.  Het antwoord dat ik kan verzinnen, zegt allicht meer over mijn kijk op Vlaanderen dan over Zwitserland.

Evidente verklaringen

De dooddoeners zijn natuurlijk dat de zenders uit de omringende landen zo sterk zijn, dat een kleine Zwitserse zender daar niet tegenop kan. De thuismarkt en dus het reclame potentieel is gewoon te klein.  Dat is een beetje raar, want met 2,3 miljoen huishoudens is het duitstalige gedeelte ongeveer even groot als Vlaanderen, met daarenboven meer koopkracht.  Dit lijkt me een smoes van conservatieven (en zo lopen er hier nogal wat rond) om toch niets te moeten doen of riskeren.  Overigens doen enkele uitgevers maar wat graag de regie voor die Zwitserse advertentie ruimte op de Duitse en Franse zenders, eerder dan zich zelf te lanceren in TV.

Hoewel zeker relevant, lijkt me dit geen afdoende reden waarom er weinig lokale content productie en aanbod buiten de publieke omroep is.

Verklaring 1 : productie door derden voor de publieke omroep

Wat mij naadloos bij een eerste echte verklaring brengt.  Er zijn geen lokale creatieve productie-huizen omdat die geen afzet hebben. Doordat de publieke zender alles zelf doet en de lokale commerciële te klein is, zijn er geen kopers van ideeën en formats.  Het is me nu pas duidelijk hoe belangrijk het is voor de sector dat de VRT uit efficiëntie overwegingen (en onder politieke druk) gedwongen is geweest om extern te gaan produceren.  Dat heeft toch een stevig aanjaageffect op het TV media ecosysteem gehad.  Er zijn ongetwijfeld specialisten die dat kunnen becijferen (Econopolis where are you ?).  Het vliegwiel is verder doorgedraaid door het opkomende VTM (en later VT4), wat voor een florerende creatieve sector heeft gezorgd.Neue-Signete-SRG

SRG heeft die dwang tot nog toe niet gevoeld en bestelt weinig buitenshuis.  Eerder integendeel, SRG biedt aan om voor anderen te gaan produceren. SRG ontvangt van elk Zwitsers gezin jaarlijks respectievelijk 169 en 293 franken (Fr 1 = 0,80 euro) voor radio en televisie, daarnaast haalt SRG 30% van zijn budget uit reclame, wat in een totaal budget van meer dan 1,6 miljard Zwitserse frank resulteert (voor de drie gemeenschappen, ongeveer €1,3 miljard).

Verklaring 2 : betrokkenheid pers in TV

Hoe je het ook draait of keert, de tandem VTM – Dag Allemaal hebben het vliegwiel van de BV’s en de cultuur van lokale TV helden en programma’s in gang gezet. De Vlaamse pers was decretaal mee in het commerciële televisie avontuur gesleurd. We hebben een aantal zich zien terugtrekken door de jaren heen, maar vandaag zijn alle Vlaamse uitgevers opnieuw in TV actief.  Hun betrokkenheid is zeer groot, wat een multimediale ondersteuning van het medium TV  en vooral van de lokale helden en programma’s evident maakt.

In Zwitserland zijn de initiatieven van de persgroepen in TV zeer schuchter en beperkt.  Het aanbod aan  BZ’s is beperkt, lokale programmatie buiten de publieke omroep en de regionale zenders zo goed als onbestaande.

Voorlopige conclusie

Er zijn allicht nog veel meer verklaringen. Een aantal dingen zijn me wel duidelijk. Ik kann Minister Lieten alleen maar aanmoedigen om de doelstelling van de VRT voor externe productie strak in het oog te houden.  En hoewel je op de gevaren van mediaconcentratie kann wijzen, lijkt het me toe te juichen dat de Vlaamse gedrukte pers diep in telelvisie zit.  Het kann het lokale creatieve landschap alleen maar ten goede komen:

Ondertussen probeer ik hier in Zwitserland toch wat creatieve dingen en deals op te zetten.


[1] Ik vergeet even het Retroromaans, wat irrelevant klein is op het vlak van media en TV.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: